Уруулу уонна баяны аргыс оҥостубут үтүө киһи
Киһи олоҕо – хатыламмат суол. Сорох ардыгар ол суол көнө, сорох ардыгар туруору-таҥнары буолар. Ол эрээри ис сүрэҕиттэн талбыт идэтигэр бэриниилээх, үлэни өрө туппут уонна дууһатын ырыанан иитиэхтээбит киһи олоҕо куруук сырдык суоллаах. Оннук дьонтон биирдэстэрэ – Сергей Иннокентьевич Сивцев буолар. Кини 42 сыл устата массыына уруулун тутан, суол аартыгын арыйбытын, ону кытта баян тыаһынан дьон дууһатын сымнаппытын туһунан кэргэнэ Ирина Сивцева ахтар.
Сергей Иннокентьевич 1960 сыллаахха атырдьах ыйын 19 күнүгэр Уус-Алдан улууһун кэрэ айылҕалаах Найахы нэһилиэгэр Анна Афанасьевна Томская уонна Иннокентий Захарович Сивцевтэр дьиэ кэргэттэригэр иккис оҕоннан күн сирин көрбүтэ. Кини оҕо сааһа Найахы, Өспөх алаастарыгар айылҕалыын алтыһан, үлэҕэ-хамнаска уһуйуллан ааспыта. Кэлин Сивцевтэр дьиэ кэргэн Чараҥ бөһүөлэгэр олохсуйбуттара, онно кини эдэр сааһын эрчимэ саҕаламмыта.
Сергей олоҕун тухары тимир көлөнү кытта аргыстаспыта. 1977 сыллаахха оскуоланы бүтэрээт, Уус-Алданнааҕы «Сельхозтехника» холбоһукка тракториһынан үлэтин саҕалаабыта. Армия кытаанах оскуолатын ааһан баран, 1982 сыллаахха суоппар идэтин баһылаабыта. Ол күнтэн ыла 42 сыл устата кини уруулу илиититтэн араарбатаҕа.
Кини айылҕаттан айдарыылаах «тимир көлө тылын билэр» ураты дьоҕурдааҕа. Атын дьон санаата да хоппот, алдьанан турбут техникатын Сергей, туох эрэ кистэлэҥнээх курдук, тилиннэрэн, сүүрдэн таһаарара. Үлэтигэр бэриниилээҕэ, үтүө суобастааҕа 1989 сыллаахха «Уус-Алдан чемпион суоппара» диэн үрдүк аат иҥэрбиттэригэр көстөр. Кэлин дьылҕатын Сунтаар сирин кытта сибээстээн, «Сунтарцеолит», Кэмпэндээйи туус собуотун уонна «Анаабыр алмаастара» курдук улахан тэрилтэлэргэ улахан уйуктаах «Белаз» массыыналарынан суол аартыгын арыйбыта.
Сергей Иннокентьевич идэтинэн эрэ буолбакка, ис дууһатынан эмиэ ураты баай этэ. Кини ырыа-тойук аргыстаах дьиэ кэргэҥҥэ улааппыта. Төрөппүттэрэ нэһилиэккэ биллэр-көстөр талааннаах дьон этилэр. Оччотооҕу кэм легендалара Христофор Максимов, Аркадий Алексеев курдук ырыаһыттар кинилэр дьиэлэригэр түһэллэрэ, хонон ааһаллара, баян тыаһын доҕуһуолунан ырыа-тойук түүнү быһа дуораһыйара.
Ити алыптаах эйгэ Сергей дууһатын туппута. Кини бэйэтэ истэн, үөрэнэн баяҥҥа оонньуур буолбута. Сценаҕа таҕыстаҕына, кини солбуллубат талаан этэ. Доҕоро Александр Гуляев тылларыгар бэйэтэ матыып суруйбут «Нэлээҥҥэ» диэн ырыатын дьон-сэргэ куруук дохсун ытыс тыаһынан көрсөрө. Ол эрээри кини «визитнай карточкатынан» Аркадий Алексеев «Айылҕа таптала» диэн иэйиилээх ырыата буолбута. Баянын тардан баран, ис-сүрэҕиттэн кутуллан ыллаатаҕына, истээччилэр сүрэхтэрэ сымнаан, санаалара көнньүөрэн барара.
Сергей Иннокентьевич киһи быһыытынан олус элэккэй, сырдык, аламаҕай майгылааҕа. Куруук дьоҥҥо көмөлөһөргө, сүбэ-ама буоларга бэлэм буолара. Кини олоҕун кэрэ кэскилин оҕолоругар – уолугар Вячеславка, кыргыттарыгар Юлияҕа, Аинаҕа уонна тапталлаах сиэннэригэр хаалларбыта. Аҕаларын утумнаан, оҕолоро бары ырыаҕа, музыкаҕа истиҥ сыһыаннаахтар.
Кини – уруулу уонна баяны дьүөрэлээн, үлэни уонна айар куту ситимнээн, дьоҥҥо үтүөнү эрэ баҕарбыт сырдык киһи этэ. Кини аата, кини оонньообут баянын тыаһа уонна иэйиилээх ырыалара куруук тыыннаах буолуохтара.
Киһи үйэтэ кылгас, ол эрээри кини хаалларбыт үтүө суола үйэлэргэ умнуллубат. Үйэ аҥарын кэриэтэ суол аартыгын арыйбыт, тыһыынчанан биэрэстэни кэритэн, дьоҥҥо туһаны аҕалбыт Сергей Иннокентьевич Сивцев – чахчы да «суол ыраахтааҕыта», ырыа куттаах айар тыыннаах киһи бу олоххо хаалларбыт сырдык сыдьаайа, «Айылҕа тапталын» иэйэн туран ыллаабыт дорҕоонноро тапталлаахтарын, биир дойдулаахтарын сүрэҕэр өрүү истиҥ ахтылҕан буолан иҥэн сылдьыахтара, оонньообут баянын тыаһа уонна сырдык мичээрэ олох устун сирдээн иһиэхтэрэ.
Бэлэмнээтэ: Екатерина Свинобоева
